«ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ» ΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

Τους τελευταίους μήνες πολύ συχνά, όσοι ασχολούμαστε με τα τεκταινόμενα στη ΝΑ Μεσόγειο, αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος της Αιγύπτου, μίας μουσουλμανικής (σουνιτικής) χώρας που «φλερτάρει» πολύ έντονα με την Ευρώπη. Κάποιοι αναλυτές θεωρούν, ότι η συγκεκριμένη χώρα –αργά ή γρήγορα- θα υποκύψει στο «Σουλτάνο», ενώ κάποιοι άλλοι πιστεύουν το τελείως αντίθετο.

Άραγε ποια είναι η πραγματικότητα; Για να «διαβάσουμε» κάτω από ποια πλαίσια είναι το πιθανότερο, ότι θα δράσει το σημερινό αιγυπτιακό κράτος, είναι ωφέλιμο να υπάρχει η ιστορική, κοινωνιολογική και πολιτική γνώση για τη συγκεκριμένη χώρα, ώστε τα συμπεράσματα να είναι περισσότερο ασφαλή. Καθώς η Διπλωματική Ιστορία τής πλειονότητας των μουσουλμανικών χωρών έχει καταδείξει, ότι ο τρόπος που συμπεριφέρονται στο Διεθνές Σύστημα «κάνει κύκλους», καθώς το εσωτερικό κατεστημένο τους εδράζεται σε κοινωνιολογικής διάστασης συμπεριφορικά χαρακτηριστικά κι όχι σε ακραιφνώς εθνοτικά/εθνολογικά.

Για να ερμηνεύσουμε πώς η Αίγυπτος διαχειρίζεται από το 2010 και μέχρι σήμερα το εσωτερικό κατεστημένο της όσο και την εξωτερική πολιτική της, οφείλουμε να ταυτίσουμε τη δεκαετία αυτή με την αντίστοιχη του 1950, η οποία παρουσιάζει –παρόμοια αν όχι- ίδια προβληματική.

Το 2013, ο Μοχάμεντ Μόρσι αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας, σε μία περίοδο που η Μουσουλμανική Αδελφότητα και τα ακραία ισλαμικά κινήματα άρχισαν να επαναπροσδιορίζουν τη δράση τους και τη δυναμική παρουσία τους στο Μουσουλμανικό Κόσμο (απαρχή γεγονότων σε Τυνησία, Αίγυπτο, Λιβύη, Συρία). Ο ίδιος ήταν ακαδημαϊκός (ανώτερη κάστα) και ισχυρό στέλεχος τής Μουσουλμανικής Αδελφότητας, μίας σέκτας που διαλάμβανε –ανέκαθεν ιστορικά- κυρίαρχο ρόλο στο αιγυπτιακό κατεστημένο, όποτε η κρατική εξουσία επιδίωκε να επιβληθεί στον αιγυπτιακό λαό.

Δεν πρέπει, άλλωστε να λησμονούμε, ότι ο Φουάτ Α’ έδωσε κίνητρα για την επιγένεση των Αδελφών Μουσουλμάνων, χρησιμοποιώντας τόσο ο ίδιος όσο και ο διάδοχός του Φαρούκ τον ακραίο ισλαμισμό, διότι επιδίωκαν την κατίσχυση μίας εύπεπτης ιδέας, όπως είναι η θρησκεία, στο λαό (στην πλειονότητά του αμαθή), προκειμένου να δομήσουν κατ’ ουσίαν μία ταξική κοινωνία, τα προνόμια τής οποίας θα τα απολάμβανε η ανώτερη κοινωνική τάξη. 

Την ίδια δόμηση τού εσωτερικού κατεστημένου παρατηρούμε λίγες δεκαετίες αργότερα, όταν ο Μόρσι στήριξε τη διοίκησή του στην ανώτερη αιγυπτιακή τάξη, μέχρι το 2014, όταν η κυβέρνησή του ανετράπη από τον Στρατηγό Αλ Σίσι.Και ενώ ο τρόπος που ανετράπη η Κυβέρνηση τού Μόρσι από τον Αλ Σίσι έχει κοινά χαρακτηριστικά με την Επανάσταση του 1952, όταν την εξουσία ανέλαβε ο Στρατηγός Ναγκίμπ και οι στρατιωτικοί του, επί της ουσίας η πολιτική διαχείριση τού νυν προέδρου είναι ταυτόσημη με αυτήν του (Συνταγματάρχη) Αμπντέλ Γκαμάλ Νάσερ.

Αν και σε πολλά σημεία η Διπλωματία τού Νάσερ κρίνεται διπολική ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, ωστόσο η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Αυτό που κατόρθωσε να πετύχει ο τότε Πρόεδρος τής Αιγύπτου ήταν να διαμορφώσει το εσωτερικό και το εξωτερικό κατεστημένο του, μακριά από πάτρωνες. Και πώς το κατόρθωσε αυτό; Δίνοντας προβάδισμα στη φυλή. Και τότε αντίπαλο δέος ήταν η ίδια με σήμερα μουσουλμανική, σουνιτική χώρα, η Τουρκία, ωστόσο, ο Νάσερ επένδυσε στην αντιπαλότητα των τότε υπερδυνάμεων.

Το ίδιο, άλλωστε, δεν πράττει και σήμερα ο Αλ Σίσι; Που ως δεύτερος Νάσερ δημιουργεί τις συνθήκες, ώστε αφενός ο αραβικός κόσμος να επανενωθεί αφετέρου χρησιμοποιεί –κατ’ ουσίαν- τις αντιθέσεις των ισχυρών, ώστε εκμεταλλευόμενος τις ενεργειακές εξελίξεις στη ΝΑ Μεσόγειο να παγιώσει τη δυναμική παρουσία τής Αιγύπτου στον μουσουλμανικό κόσμο. Πότε η Αίγυπτος ήταν ουραγός τής Τουρκίας; Μόνο, όταν οι ηγήτορές της δεν είχαν κοινά γενεαλογικά ή ταξικά χαρακτηριστικά με το λαό της και χρησιμοποιούσαν ως συνενωτικό στοιχείο, το Ισλάμ.